در آتش در افكنم » با آنكه قرآن كريم صريحا اسلام را دينى جهانى و براى همه‌ى افراد و همه‌ى زمانها مىداند : « و ما ارسلناك الّا كافّة للنّاس » « 1 » ( ترا براى همه‌ى مردمان فرستاديم ) ، « هدى للنّاس و بيّنات من الهدى و الفرقان » « 2 » ( هدايتى براى مردم با راهنمائى روشن و تميزدهنده‌ى ميان حق و باطل ) ، در عين حال در آيات ديگرى با صراحت مىفرمايد كه قرآن فقط پرهيزكاران و آزادگانى كه فطرت خويش را با صفات رذيله از دست نداده باشند هدايت مىكند : « ذلك الكتاب لا ريب فيه هدى للمتقين . . . انّ الّذين كفروا سواء عليهم أأنذرتهم ام لم تنذرهم لا يؤمنون ختم اللّه على قلوبهم و على سمعهم و على ابصارهم غشاوة » « 3 » ( قرآن كه كتابى بىشك و ريب است براىآنانكه فطرت را از دست نداده‌اند پرهيزكاران هدايت است . . . آنان كه كافرند چون بر دل و گوش و چشمشان پرده افكنده‌ايم ، چه بيمشان دهى و چه بيم ندهى ايمان نمىآورند ) - اين گونه آيات بيان ديگرى نيز دارد كه چون خارج از بحث ماست صرفنظر مىكنيم - خلاصه آنكه تا ديو رذيلتها و صفات ناپسند از دل بيرون نرود ممكن نيست دل تسليم شود ، امكان دارد عقل تسليم شود يعنى بىدليل بماند و مجاب و ساكت گردد ، ولى پذيرش دل چيز ديگرى است ، همچنانكه ديديم ماركس و همفكران او بارها به بن‌بست مىرسند و با توجيه غلط از بن‌بست مىگذرند و بارها عقب‌نشينى مىكنند امّا به روى خود نياورده همان روش خود را دنبال مىنمايند . * * *

--> ( 1 ) - سوره‌ى سبا آيه 28 ( 2 ) - سوره‌ى بقره آيه‌ى 185 ( 3 ) - سوره‌ى بقره آيه‌ى 2 و 7